Bruksizm, genellikle uykuda olmak üzere bilinçsizce dişlerin sıkılması ve/veya gıcırdatılması durumudur. Bu durum tedavi edilmediğinde çene eklemi ve çevresindeki kaslarda sorunlara, baş, çene ve yüzde şiddetli ağrılara yol açabilir; dişlerin aşınmasına, kırılmasına veya başka diş hasarlarına neden olabilir. Bruksizm tedavisinde kullanılan farklı yöntemler mevcuttur. Tedavi yöntemi kişiye özel planlanmalıdır. 

Bruksizm nedir?

Bruksizm, kişinin bilinçsizce dişlerini sıkması, gıcırdatması veya birbirine sert şekilde bastırmasıdır. Bruksizmin iki farklı türü vardır:

• Uyanık bruksizm: Gündüz bruksizmi de denilen bu durumda kişi uyanıkken dişlerini gıcırdatır veya sıkar. Her ne kadar kişi dişlerini sıktığını veya gıcırdattığını fark etmese de çevresindeki kişiler sorunu tespit edebilir. Bu nedenle uyanık bruksizmin teşhis edilmesi daha kolaydır.
• Uyku bruksizmi: Gece bruksizmi olarak da bilinen bu durum uyku sırasında gerçekleşir. Kişi uyku esnasında dişlerini sıkar veya gıcırdatır. Gece bruksizmine genellikle uyku apnesi, horlama gibi uyku bozuklukları da eşlik edebilir. Uykuyla ilişkili bruksizm ancak uzun süreli diş sıkma ve gıcırdatmaya bağlı şikayetler ortaya çıktığında veya düzenli diş muayenesine giden kişilerde fark edilmektedir.

Bruksizm belirtileri nelerdir?

Bruksizmin en yaygın ve tipik belirtileri şunlardır:

• Kişinin, eşi veya partnerini uykudan uyandıracak şiddetle, gürültülü bir şekilde dişlerini gıcırdatıp sıkması
• Dişlerde aşınma, kırılma veya çatlama meydana gelmesi
• Çene, yüz veya kulak bölgesinde ağrı şikayetleri
• Özellikle sabahları gelişen baş ağrısı
• Dişlerde hassasiyet oluşması
• Çene ekleminden tıkırtı sesi gelmesi
• Çene kaslarında sertlik veya ağrı hissi ile uyanma
• Yanak içinde meydana gelen yaralar

Diş sıkma ve gıcırdatma nedenleri nelerdir?

Bruksizmin nedenleri tam olarak bilinmemekle birlikte, çeşitli faktörlerin bu durumu tetiklediği düşünülmektedir.

• Bruksizmin en yaygın nedenlerinden biri stres ve anksiyetedir.
• Apne ve horlama gibi uyku bozuklukları bruksizmle ilişkilendirilmektedir.
• Alkol tüketimi, kafein, sigara ve bazı ilaçların yan etkileri bruksizmi tetikleyebilir.
• Diş ve çene yapısındaki sorunlar diş gıcırdatmaya neden olabilir.
• Parkinson ve Huntington gibi bazı nörolojik rahatsızlıklar ve fizyolojik faktörler bruksizme yol açabilir.

Bruksizm nasıl tedavi edilir?

Bruksizm tedavisi genellikle dişlerin, çene eklemi ve çevresindeki yumuşak dokuların korunmasını amaçlayan bir dizi yaklaşım ile ele alınmaktadır.

En yaygın tedavilerin başında ağız koruyucuları ve gece plakları gelir. Dişler arasına yerleştirilerek dişlerin doğrudan birbirine temas etmesini engelleyen bu aparatlar, dişlerin aşınmasının ve aşırı basınç nedeniyle diş yüzeylerinde meydana gelebilecek hasarın önlenmesine yardımcı olur.

Son yıllarda bruksizm şikayetlerinin giderilmesinde kullanılan etkin tedavilerden bir diğeri de dental botoks uygulamasıdır. Botulinum Toksini (Botoks) enjeksiyonları ile 4-6 ay süre boyunca aşırı aktif çene kaslarının gevşetilmesi mümkün olmaktadır.

Bu tedavilerin yanı sıra diş sıkma ve gıcırdatma eylemini tetikleyen stres, anksiyete gibi problemlerin çözümü için psikolojik danışmanlık alınabilir; meditasyon, derin nefes egzersizleri gibi yöntemlerden yararlanılabilir. Ayrıca doktor kontrolünde kas gevşeticiler ve anksiyete için çeşitli ilaçlar da kullanılabilmektedir.

Bruksizme uyku bozuklukları da eşlik ediyorsa mutlaka bu rahatsızlıklar için de tedavi alınmalıdır.

Dişler arasında uyumsuzluklar, yüksek dolgular veya yanlış kapanış gibi sorunlar da bruksizme neden olabilir. Bu tip hastalarda, gerekli diş tedavilerinin uygulanması bruksizm şikayetlerinin giderilmesini sağlamaktadır.